Czuwaj

2/2001

 Poprzedni numer  Strona nadrzędna  Następny numer


Napisz do nas:
czuwaj@zhp.org.pl
O KSZTAŁCENIU W ZHP (3)

Kurs drużynowych - dla kogo?

PO określeniu powodów, dla których organizujemy kurs drużynowych oraz dobraniu właściwej kadry, czas zająć się podmiotem kursu - uczestnikami. Od tego etapu zależy, z kim będziemy pracowali. Zacznijmy od ustalenia grona odbiorców.

Określenia warunków kwalifikacji

DZIĘKI temu ustalimy pewien wyjściowy poziom umiejętności i wiedzy uczestników kursu. Niemożliwe jest stworzenie kanonu wymagań, który pasowałby do każdego środowiska. Co więcej, praktyka wskazuje, że nawet gdy określi się warunki kwalifikacji na kurs drużynowych w konkretnym środowisku, to i tak pojawią się przypadki, które dostarczą dylematów komendzie kursu.

MOŻNA podeprzeć się przykładem: Chorągwiany kurs drużynowych harcerskich. Zgłasza się osoba z miejscowości, w której o harcerstwie dawno już zapomniano. Nie działa tam żadna jednostka. Miejscowość jest oddalona od siedziby hufca o 30 km. Co więcej - hufiec nie ma warunków do samodzielnego kształcenia (brak kadry kształcącej, umiarkowane zapotrzebowanie). Osoba, pomimo iż miała śródroczny kontakt z harcerstwem, nie złożyła jeszcze Przyrzeczenia Harcerskiego.

CO zrobić? Gdy przyjmiemy taką osobę na kurs, możemy spowodować, że uwydatni się różnica między nią a resztą uczestników, którzy mieli doświadczenie harcerskie.

GDY nie przyjmiemy, możemy zniechęcić ją do pracy harcerskiej i zaprzepaścić szansę na zaistnienie harcerstwa w tej miejscowości.

PRZYJĘLIŚMY tę druhnę i dziś nikt tej decyzji nie żałuje, gdyż w jej miejscowości zaczęła działać sprawna drużyna harcerska. Warto nadmienić, iż jednej nocy na kursie drużynowych owa druhna złożyła Przyrzeczenie Harcerskie. Dostarczyło to kursowi nowych doświadczeń: emocjonalnych (takie chwile wywołują refleksję, przywołują ducha harcerstwa, powodują, że sami wracamy do naszych harcerskich korzeni) oraz repertuarowych (pomysł na Przyrzeczenie Harcerskie).

POWYŻSZY przykład ilustruje, iż nie można ślepo kierować się zasadami. Każdy przypadek należy rozpatrzyć indywidualnie.

NAJCZĘŚCIEJ jednak oczekujemy od uczestników kursu tego, aby:

- ukończyli 16 rok życia (odpowiedni poziom rozwoju),

- mieli stopień samarytanki, ćwika (odpowiednie harcerskie wyrobienie),

- mieli rekomendację środowiska - drużyny, szczepu, komendanta hufca (wstępna kwalifikacja, uniknięcie przypadkowości, zachowanie drogi służbowej).

Rekrutacja i kwalifikacja

PO powrocie do domu zobaczyłam na moim biurku kopertę zaadresowaną moim imieniem. Z ciekawością ją otworzyłam i przeczytałam znajdujący się w niej list: "Przyjdź dzisiaj o godz. 18:00 pod Stary Dąb na skraju lasu". Ubrałam się i wybiegłam na spotkanie. Pod Starym Dębem siedział starszy mężczyzna, który zadał mi pytanie: - Czy chcesz zmieniać świat?

NIM zdążyłam odpowiedzieć, wskazał drogę prowadzącą do lasu. Szłam niepewnym krokiem, oglądając się dokoła. Po drodze natknęłam się na zwitek kory brzozowej z wypisanym Prawem Harcerskim oraz lustro podwieszone pod gałęzią. Obok widniało hasło: "Popatrz tu". Po kilku krokach ujrzałam rozciągniętą włóczkę, która doprowadziła mnie do ogniska, gdzie siedziało trzech intruktorów śpiewających "Harcerskie Ideały". Rozmawiali ze mną o mojej drodze harcerkiej, marzeniach, oczekiwaniach i pragnieniach...

* *  *

REKRUTACJA i kwalifikacja jest ważnym elementem, który poprzedza kurs drużynowych. Od jej właściwego przeprowadzenia zależy:

- czy swoją ofertą obejmiemy całe środowisko,

- z kim w niedalekiej przyszłości będziemy pracować,

- czy będzie to odpowiednia grupa pod względem liczebności,

- czy już na samym początku uczestnicy zostaną wprowadzeni w nastrój kursu.

PODSTAWOWYM pytaniem, jakie należy sobie zadać na tym etapie, jest: do kogo kierujemy kurs drużynowych? Na pozór poprawnym podejściem jest przyjęcie, iż kurs drużynowych jest skierowany do tych harcerzy starszych, którzy po kursie przejmą lub założą gromadę zuchową, drużynę harcerską bądź starszoharcerską. Dużo właściwszym podejściem jest stwierdzenie, iż kurs drużynowych jest dla tych harcerzy starszych, wyposażonych w pewien zespół cech, dzięki którym mogą być uważani za potencjalnych kandydatów do podjęcia funkcji drużynowego. Natomiast kurs organizujemy nie po to, by zrobić z nich drużynowych, lecz by zachęcić i umotywować ich do podjęcia świadomej decyzji zostania instruktorem - wychowawcą. Dajemy jednocześnie odpowiednie narzędzia, które w przyszłości mogą wesprzeć ich pracę. Z tego podejścia wypływają dwa wnioski:

- dla programu kursu, a dokładniej dla jego celu (tym zajmiemy się później),

- dla rekrutacji i kwalifikacji na kurs (ten przedstawiamy poniżej).

JEDNYM z pierwszych kroków powinno być stworzenie pisemnej oferty kursu, zawierającej informacje dotyczące organizacji i założeń programowych kursu. To spowoduje, że każdy, do kogo trafi ten materiał, będzie miał komplet informacji niezbędnych do podjęcia decyzji o uczestnictwie w kursie. W ofercie należy podać:

- termin i miejsce kursu,

- ogólne założenia programowe,

- warunki kwalifikacji, oczekiwania w stosunku do uczestników,

- skład kadry, kontakt, termin zgłoszeń.

KOLEJNYM krokiem jest sprawienie, by oferta dotarła do właściwych osób. Nie wystarczy wysłać jej pocztą czy wręczyć drużynowym. Trzeba rozmawiać, rozmawiać i jeszcze raz rozmawiać. Kurs powinien stać się wspólną sprawą: komendy hufca, komendy kursu, zespołu kształcenia, komisji stopni instruktorskich, środowisk hufcowych.

OSTATNI problem to, w jaki sposób przeprowadzić kwalifikację na kurs. Czy uczynić z niej tylko formalność, czy traktować, jako integralny element kursu, który może dostarczyć nam cennych informacji o uczestnikach. Zdecydujcie sami. Poniżej prezentuję kilka form kwalifikacji zaczerpniętych z różnych środowisk:

- organizacja biegu harcerskiego, podczas którego kandydaci wykazują się zdobytymi wcześniej umiejętnościami, stawiani są w sytuacjach zmuszających do podejmowania wyborów,

- rozmowa indywidualna z każdym kandydatem, np. przy ognisku,

- samodzielne wykonanie zadania przedkursowego łączącego pracę na rzecz środowiska lokalnego z umiejętnościami przewodzenia grupie (zastępowi, drużynie),

- udział w biwaku poświęconym tematyce dotyczącej postawy i roli instruktora (po biwaku odbywa się indywidualna rozmowa z kandydatem).

phm. Wiesław Laskowski, Chorągiew Gdańska
Cennych uwag dostarczyli: hm. Małgorzata Sinica, hm. Hanna Piotrowska, hm. Jacek Smura, phm. Janosz Józefczyk, phm. Grzegorz Mazerski, hm. Maciej Szafrański, phm. Mariola Marszalec.



 Generuje GazEla