MUZEUM HARCERSTWA

hm. Andrzej Borodzik

dyrektor Muzeum Harcerstwa

Marzenie spełnione po 80 latach

28 lipca 1916 r., w pierwszym numerze "Pisma Głównej Kwatery Związku Harcerstwa Polskiego", wydawanym dla obszaru dawnego Królestwa Polskiego, tzw. Kongresówki, ukazał się apel, w którym czytamy:

"JUŻ piąty rok dobiega od czasu, gdy organizacja harcerska rozwija się na ziemiach polskich... pracy tej widoczne owoce chcielibyśmy widzieć zorganizowane razem, dostępne dla wszystkich tych, którzy pracują w skautingu lub interesują się nim. Chcemy stworzyć muzeum harcerskie, które przyczyniłoby się do rozszerzenia wiadomości o harcerstwie".

JEDNAK Muzeum Harcerstwa zostało utworzone przez ZHP dopiero w czerwcu 2001 r., mimo że wielokrotnie przez te 80 lat były ponawiane postulaty w sprawie powstania takiej placówki. Można doszukiwać się wielu powodów i przyczyn tego stanu rzeczy, ale chyba jeden jest najważniejszy. Harcerstwo jest organizacją ludzi młodych, a młodość z natury swojej zawsze przede wszystkim patrzy w przyszłość, chce zmieniać teraźniejszość i budować swoje jutro, nie uważa więc wgłębiania się w przeszłość za rzecz najważniejszą.

ZA niespełna 10 lat będziemy obchodzili setną rocznicę powstania pierwszych drużyn harcerskich, setną rocznicę rozpoczęcia zgodnie z Przyrzeczeniem i Prawem Harcerskim służby Bogu, Ojczyźnie i bliźnim, którą w sztafecie pokoleń pełniły miliony harcerek i harcerzy.

MINIONE stulecie to bardzo burzliwy dla Polski okres dziejów - dwie wojny światowe, utraty niepodległości, walki o wyzwolenie, ogromne zniszczenia i straty, trudy odbudowy. To jednak także czas niesłychanego postępu. Zmieniło się prawie wszystko: ustrój, stosunki polityczne, społeczne, granice państwa, układy międzynarodowe. Harcerstwo potrafiło przez te trudne lata przenieść i zachować swoje ideały i tożsamość, uzyskać uznanie społeczne, będąc wciąż atrakcyjne dla znacznej części kolejnych pokoleń młodych Polaków. Potrafiło ich dobrze przygotować do dorosłego życia w duchu harcerskich ideałów patriotyzmu, braterstwa dzielności i zaradności.

HARCERSTWO wypracowało, oparty na zasadach skautingu, swoisty system wychowawczy stanowiący istotny nurt postępowej myśli pedagogicznej. Jest on wykorzystywany nie tyko w harcerstwie, ale także często w programach oświatowo-wychowawczych szkolnictwa, ośrodkach wychowawczych i opiekuńczych, i wielu organizacjach pozarządowych. Niektóre elementy metody harcerskiej, takie jak działanie w małych grupach, są wykorzystywane w nowoczesnych systemach organizowania pracy w biznesie i zarządzaniu.

HARCERSTWO to nie tylko organizacja, lecz ruch społeczno-wychowawczy promujący pozytywny styl życia, w którym najistotniejszą wartością jest służba dla innych, a przez nią kształtowanie samego siebie. W tym sensie harcerstwo jest swego rodzaju Dobrem Narodowym.

Jest więc obowiązkiem tych, których harcerstwo ukształtowało, którzy są z nim związani i rozumieją jego istotę, dbałość o zachowanie jego dorobku. To także zadanie, by był on dobrze poznany i zrozumiany przez kolejne pokolenia i mógł być wykorzystywany w bieżącej pracy gromad zuchowych i drużyn harcerskich, by wzbogacał praktykę współczesnej myśli pedagogicznej oraz ugruntowywał pozytywny obraz harcerstwa w naszym społeczeństwie. To główne zadania Muzeum Harcerstwa.

GDZIEŚ w dalekiej perspektywie, na dziś jeszcze w sferze marzeń i pomysłów, Muzeum Harcerstwa to zespół obiektów z własną bazą szkoleniowo-noclegową i biwakową, a przede wszystkim salami wystawowymi i niezbędnym zapleczem dla gromadzenia zbiorów i ich przechowywania. Wyposażonym w nowoczesne systemy informatyczne umożliwiające szybki interaktywny kontakt z całokształtem historii harcerstwa i wirtualne uczestnictwo w harcerskiej przygodzie z historią.

TO także szeroko prowadzone prace naukowo-badawcze nad historiografią, dorobkiem pedagogicznym i metodyczno-programowym całego harcerstwa na podstawie własnych zasobów bibliotecznych i archiwalnych oraz nad zgromadzoną w Muzeum informacją o zasobach w innych zbiorach. To także szeroka współpraca w tym zakresie z wyższymi uczelniami, placówkami naukowymi i muzealnymi, a także historykami i interesującymi się historią harcerstwa przedstawicielami wszystkich organizacji, stowarzyszeń i środowisk.

MUZEUM w docelowym kształcie to również konferencje naukowe, sympozja, wystawy, wydawnictwa i różnorodne upowszechnianie historii ruchu harcerskiego, pozwalające młodym ludziom poznawać oblicza harcerskiej służby i przygody poprzednich pokoleń, kadrze instruktorskiej w pełni wykorzystać dorobek ruchu w bieżącej pracy, a w społeczeństwie ugruntowywać etos harcerstwa.

ZREALIZOWANIE tych planów, a także nasza bieżąca działalność w wielkim stopniu zależna jest od trudnych realiów, w jakich funkcjonuje dziś większość tego rodzaju placówek i organizacji "non profit". Wiadomo, że wielu ważnych i niezbędnych działań nie można zrealizować jedynie pracą społecznie działających instruktorów. Konieczne są środki finansowe na tak przyziemne sprawy, jak utrzymanie posiadanych już pomieszczeń, materiały biurowe czy opłaty telefoniczne. Trudno założyć, że prowadzenie biblioteki, archiwum, zarządzanie majątkiem czy finansami Muzeum, wiążące się z odpowiedzialnością materialną i obwarowane wieloma przepisami państwowymi, może odbywać się całkowicie bez umów o pracę.

DZIŚ środki finansowe w zakresie niezbędnego minimum zapewnia, mimo bardzo trudnej sytuacji, Naczelnik ZHP jako statutowy założyciel Muzeum Harcerstwa. Dlatego wypracowanie sposobów samodzielnego pozyskiwania środków finansowych na działalność Muzeum jest jedną z najpilniejszych spraw do rozwiązania. W tym zakresie w pierwszym rzędzie liczymy na tych wszystkich, którzy swą młodość związali z harcerstwem i będę chcieli, aby ich przeżycia, działania i doświadczenia z tamtych lat nie uległy zapomnieniu.

MOŻE ci, którzy zajmują dziś znaczącą pozycję w społeczeństwie także dzięki rzetelności, umiejętności aktywnego działania i pozytywnemu stosunkowi do ludzi i środowiska wyniesionym z harcerstwa, pomoc harcerstwu potraktują jako swojego rodzaju odwzajemnienie się za to, jak ono ukształtowało ich osobowość i przygotowało ich do życia. Zapraszamy wszystkich do odwiedzenia naszej strony internetowej. Tam możecie przeczytać więcej o tym, co udało się już nam zrobić oraz jakie mamy plany.

Podstawowe zasady działania Muzeum Harcerstwa (wyjątki)

* Muzeum swoim zakresem działania będzie obejmować historię harcerstwa jako ruchu oraz historię działalności wszystkich organizacji i grup skautowych i harcerskich na terenie ziem polskich, organizacji harcerskich działających poza granicami kraju oraz stowarzyszeń związanych z harcerstwem.

* Muzeum powinno stać się ośrodkiem możliwie pełnej informacji o harcerskich zasobach muzealnych, archiwaliach, publikacjach, wydawnictwach i pracach naukowo-badawczych dotyczących harcerstwa, niezależnie od miejsca ich gromadzenia i aktualnych właścicieli.

* Rejestry zasobów, własne zasoby archiwalne i biblioteczne oraz wyniki prac naukowo-badawczych Muzeum będą dostępne wszystkim zainteresowanym historią i dorobkiem harcerstwa.

* Muzeum będzie dążyć do nawiązania, na jednakowych zasadach, współdziałania i współpracy ze wszystkimi organizacjami harcerskimi i środowiskami związanymi z harcerstwem, w celu pełnego dokumentowania i upowszechniania ich historii jako dorobku ruchu harcerskiego.

e-mail: muzeum.harcerstwa@zhp.org.pl www.muzeum.zhp.org.pl



 Generuje GazEla