PRZED XXXII ZJAZDEM ZHP

hm. Dariusz Supeł

GK ZHP

Gra o jakość harcerskiego działania

Na progu XXI wieku stoi przed harcerstwem olbrzymie zadanie - jak się zmieniać i nie zatracić przy tym swojego charakteru i tożsamości. Chcemy być organizacją, która umacnia tradycyjne wartości, realizując jednocześnie nowoczesny program dostosowany do potrzeb rozwoju młodych ludzi. "Strategia rozwoju Związku Harcerstwa Polskiego w latach 1999-2007".

MYŚLENIE o harcerstwie jutra to dziś przede wszystkim wiele pytań i wątpliwości, a właściwie ciągłe poszukiwanie na nie odpowiedzi. W jakim kierunku przebudowywać organizację, jakie postawić cele i priorytety, co będzie decydowało o człowieku przyszłości, jakiego harcerza chcemy wychować, jakie wartości są nadal nie przemijające, a jakie straciły na blasku i znaczeniu, co przyciągnie dziś młodzież do dziewięćdziesięcioletniej przecież organizacji, kim ma być wzorzec harcerskiego wychowawcy? Poznanie lub chociaż umiejętność przewidywania swojej przyszłości - to odwieczne i ciągle niespełnione marzenie człowieka. Ale marzenia, tworzenie i realizacja wspaniałych wizji przyszłości to zawsze było i pozostanie najwspanialszą wartością harcerstwa, najbardziej niezwykłego społecznego ruchu wychowawczego ostatnich dziewięćdziesięciu lat.

ABY więc sprostać wyzwaniom dzisiejszego świata, należy przygotować młodych ludzi do odpowiedzialnego podejmowania różnorodnych ról w dorosłym życiu i radzenia sobie z codziennymi kłopotami. Musimy stworzyć w organizacji warunki do stałego doskonalenia się, podejmowania różnorodnego ryzyka, nabywania takich cech, jak kreatywność, innowacyjność, przedsiębiorczość, umiejętność indywidualnego i zbiorowego uczenia się, stałego poprawiania jakości swojego życia i otwartości na zmiany. Coraz ważniejsze będzie stawało się przygotowanie do odpowiedzialnego podejmowania ról społecznych i przywództwa.

NIE mniej istotnymi problemami, dotykającymi w dużym stopniu młodzież, jest brak poczucia godności narodowej, brak mody na refleksję humanistyczną, wypieraną przez zawody i zainteresowania techniczne, ekonomiczne czy informatyczne, oraz postępująca degradacja społeczna - obniżenie standardu i częsty brak zasad moralnych. Obserwując przerażające zjawisko rozkładu wartości wśród młodzieży - paradoksalnie - jednocześnie widać równie ogromną tęsknotę za posiadaniem i urzeczywistnianiem tychże wartości. Głównym celem naszego działania będzie więc pomoc w udzielaniu odpowiedzi na pytanie: "Jak zachować człowieczeństwo w trudnych sytuacjach?"; nauka rozwiązywania problemów w zespole, kierunkowanie i promowanie ludzi uczciwych, użytecznych i spolegliwych oraz sprawdzonych w codziennym życiu.

Stąd dziś, przy formułowaniu i realizacji celów wychowawczych, zwrócić musimy uwagę na przygotowanie młodych ludzi do radzenia sobie z problemami w zespole, przy pomocy przyjaciół, przygotowanie do rozumienia i rozwiązywania rzeczywistych problemów, własnych i innych ludzi. To przede wszystkim przygotowanie człowieka odpowiedzialnego, zaradnego i gotowego do podejmowania służby - który potrafi poradzić sobie w trudnych sytuacjach życiowych, nie przekraczając norm moralnych, poszukuje, jest aktywny, przygotowany do podejmowania różnorodnych ról w dorosłym życiu, ufa w możliwość rozwiązania problemów, podwyższa swoje umiejętności, jest sprawdzony w działaniu i wypróbowany przez codzienne przeżycia.

DAJE to szansę na przygotowanie młodego człowieka umiejącego podejmować odpowiedzialność za kształtowanie swojej przyszłości oraz:

* przygotowanego do zmian - czyli nabywającego niezbędną wiedzę, umiejętności i doświadczenia konieczne do sprostania wyzwaniom dorosłego życia rodzinnego, zawodowego, społecznego (w tym integracji europejskiej) - przy poszanowaniu własnego dziedzictwa narodowego,

* dbającego o jakość życia - czyli podejmującego odpowiedzialność za zdrowy tryb życia, powszechne bezpieczeństwo, nieskażone środowisko, wykorzystującego szansę osobistego i społecznego rozwoju bez względu na warunki lokalne, środowisko działania i problemy społeczne czy niepełnosprawność.

CHCĄC wciąż przyciągać do harcerstwa młodych ludzi i wypełniać swoją misję wychowawczą, musimy położyć znacznie większy nacisk na wewnętrzną jakość tych elementów, od których zależy skuteczność wychowania w ZHP: przestrzeganie harcerskiego systemu wartości, pełne stosowanie metody i realizację atrakcyjnego programu.

STĄD najważniejszą staje się potrzeba wzmocnienia wychowawczego charakteru organizacji, precyzyjnego definiowania celów wychowawczych wyrastających z kanonu harcerskich wartości i współczesnych wyzwań. Konieczne jest również wzmocnienie priorytetowej pozycji i autorytetu drużynowego jako najważniejszego bezpośredniego harcerskiego wychowawcy, podkreślenie znaczenia metody harcerskiej w realizacji celów wychowawczych. Podstawowym działaniem, zapewniającym skuteczność wychowawczego oddziaływania organizacji, będzie wzmacnianie harcerskiej i instruktorskiej wspólnoty oraz taka praca z harcerskimi wartościami, aby w pełni realizować ideał zawarty w Prawie i Przyrzeczeniu Harcerskim.

OZNACZA to konieczność "nasycenia" organizacji wartościami, wspierania kadry instruktorskiej opracowaniami dotyczącymi zasad moralnych, współczesnego rozumienia harcerskich wartości i ideałów, wzorców osobowych i harcerskich bohaterów tak, aby zgodność czynów z przyjętymi wartościami była podstawową zasadą osobistej drogi rozwoju każdego harcerza i instruktora.

NASZA siła zależeć będzie przede wszystkim od jakości przygotowania, postawy, wiedzy i umiejętności kadry instruktorskiej. To jej zaangażowanie i skuteczność, poparta osobistą postawą jest siłą wychowawczą organizacji. Związek musi więc wspierać swoją kadrę w pracy wychowawczej i pełnieniu funkcji, dostarczając jej potrzebnej praktycznej wiedzy i umiejętności.

WYMAGA to kierowania organizacją posiadającej standardy działania, a co za tym idzie, ograniczenia ilości regulaminów i instrukcji do niezbędnego minimum. Ta zmiana w organizacji pozwoli przede wszystkim na pokazywanie kadrze, jak prowadzić pracę wychowawczą, pokonywać napotkane trudności i skutecznie budować wspólnotę harcerską i instruktorską. To więcej autentycznego ruchu, żywego, przygotowanego na zmiany i bliskiego każdemu harcerzowi i instruktorowi, zamiast krępującej twórcze działania struktury i biurokracji.

PRZYGOTOWANIE instruktorów harcerskich do stosowania metody i realizowania programu wychowawczego oraz pełnienia funkcji wychowawczych w Związku na każdym szczeblu powinno być najważniejszym zadaniem organizacji w latach 2002-2005.

TE budowane w każdej gromadzie i drużynie cele wychowawcze wymagają wsparcia przez odpowiednio przygotowane propozycje programowe, odpowiadające na potrzeby i problemy społeczne. Te propozycje to przede wszystkim wykorzystanie olbrzymiego dorobku metodycznego oraz repertuarowego i twórcze rozwinięcie zakończonego Zlotem GNIEZNO 2000 programu "Moje ojczyzny". Obejmują takie dziedziny społecznej aktywności, jak: wychowanie ekologiczne, przygotowanie do integracji osób niepełnosprawnych, zapobieganie patologiom społecznym, przygotowanie do radzenia sobie w sytuacjach kryzysowych, wychowanie do demokracji, integracji europejskiej, wychowanie zdrowotne. Dziś tę ofertę należy uzupełnić o:

1. Wychowanie patriotyczne, w tym dbałość o kulturę i dziedzictwo narodowe - rozumiane jako przygotowanie do integracji europejskiej przy zachowaniu, kultywowaniu i poszanowaniu kultury narodowej, dbałości o historię narodową, wychowanie dla Polski.

2. Harcerski program rozwoju społecznego dzieci i młodzieży na wsi - rozumiany jako dbałość o rozwój społeczny, równy start w dorosłe życie, pomoc w wyrównywaniu szans i możliwości dziecka wiejskiego.

3. Wychowanie ekonomiczne - rozumiane jako przygotowanie do podejmowania odpowiedzialności za swoje przyszłe życie zawodowe, samodzielność finansową, radzenia sobie na rynku pracy.

SZCZEGÓLNĄ rolę w tworzeniu i upowszechnianiu propozycji programowych ma twórczy potencjał i doświadczenie środowisk harcerskich, ruchów programowo-metodycznych oraz kadry instruktorskiej każdego szczebla naszej organizacji.

TAK nakreślone cele i priorytety wychowawcze i kierunki programowe będą realizowane w dwóch podstawowych wspólnotach naszej organizacji - gromadzie i drużynie oraz w hufcu. Najważniejszym i bezpośrednim wychowawcą jest i będzie drużynowy. Trzeba więc wyposażyć go w niezbędną wiedzę i umiejętności, aby potrafił planować i osiągać zamierzenia wychowawcze, wykorzystując w pełni harcerski system wychowawczy, miał świadomość swojego wychowawczego oddziaływania, był wzorem harcerskiego stylu życia, odpowiedzialnym opiekunem i przywódcą. Wszystkie szczeble organizacji muszą udzielić drużynowemu wsparcia, przede wszystkim przez zapewnienie odpowiedniego i ciągłego kształcenia, dostarczania materiałów metodycznych i repertuarowych, wzmacnianie jego pozycji i autorytetu i opiekę doświadczonych instruktorów.

TAKIEGO wsparcia może udzielić dobrze zorganizowana wspólnota hufca, zbudowana zarówno na wspólnocie harcerskiej i instruktorskiej, jak i na wspólnocie gromad, drużyn i kręgów. Tam każdy drużynowy winien znaleźć dla siebie odpowiedni wspomagający go zespół instruktorski.

RÓŻNORODNE źródła finansowania, poszukiwanie sojuszników i współpracowników nie może doprowadzić do utraty niezależności i charakteru naszej organizacji. Związek powinien jednak uczestniczyć w życiu publicznym i być rzecznikiem spraw dzieci i młodzieży. Nie wykluczamy też osobistej aktywności społecznej i politycznej członków organizacji, pod bezwzględnym warunkiem niewykorzystywania harcerstwa i jego symboli do działalności partyjnej.

ORGANIZACYJNA tożsamość Związku Harcerstwa Polskiego wyrastała z zawsze obecnego w harcerstwie patriotyzmu i szczególnej roli, jaką nasz ruch odegrał w historii Polski. Swoją genezą harcerstwo sięga do dążeń do odrodzenia Rzeczpospolitej oraz walk o jej niepodległość. Harcerstwo istotną wagę przywiązuje do rozumienia spraw i zadań odrodzonego Państwa Polskiego, poczucia obowiązków i cnót obywatelskich oraz gotowości do poświęceń dla dobra ogółu. Nie jest zatem dziełem przypadku, że na skautowej lilijce, noszonej przez harcerzy, umieszczono litery ONC - Ojczyzna, Nauka, Cnota, a słowo "Czuwaj" stało się naszym zawołaniem.

Myśląc o XXXII Zjeździe ZHP, nie mogę się oprzeć wrażeniu, że stoimy przed olbrzymią szansą wzmocnienia roli Związku Harcerstwa Polskiego w wychowaniu młodego człowieka. Wymaga to skupienia dziś wszystkich naszych sił - bez względu na różnicę zdań i poglądów na dotychczasowy dorobek harcerstwa - na przebudowie organizacji, szukaniu najlepszych i najbardziej skutecznych rozwiązań. Podejmijmy więc odpowiedzialność za stworzenie wizji harcerstwa XXI wieku, dającego tak potrzebny młodym ludziom sprawdzony system wartości.



 Generuje GazEla