Problemy w zachowaniu zuchów

hm. Barbara Tkocz

W rozmowach z drużynowymi często przewija się temat trudności z zachowaniem zuchów na zbiórce. Problem ten dotyczy nie tylko młodych, mniej doświadczonych drużynowych, ale także niektórych drużynowych-nauczycieli, którzy pozbawieni szkolnych metod dyscyplinujących i motywujących nie bardzo radzą sobie z pracą wychowawczą w gromadzie. Jeżeli i ty napotykasz w prowadzeniu zbiórki problemy wynikające z zachowania zuchów, koniecznie przeczytaj tych kilka uwag i podpowiedzi.

Na funkcjonowanie dziecka na zbiórce wpływ ma wiele czynników związanych z jego środowiskiem codziennym: sytuacja rodzinna, pozycja w grupie klasowej, problemy w nauce, ale także czynniki obiektywne, takie jak typ układu nerwowego, temperament czy zdolności. Ważnym jest, by starać się poznać jak najszerzej środowisko funkcjonowania dziecka, bowiem to może nam dać odpowiedź na wiele pytań związanych z zachowaniem na zbiórce. Musimy zdać sobie sprawę, że wszelkie zaburzenia w zachowaniu wymagają specjalnej aktywności z naszej strony. Adekwatny, pełny obraz trudności w prawidłowym funkcjonowaniu pozwoli nam w taki sposób konstruować przebieg zbiórki i formy oddziaływania wychowawczego, by znaczącym stopniu minimalizować uciążliwości związane z owymi zaburzeniami.

Duży wpływ na funkcjonowanie ucznia mają czynniki emocjonalne w postaci zahamowania i postawy lękowej. W grupie rówieśniczej dziecko takie przyjmuje postawę podporządkowaną, drugoplanową, "kozła ofiarnego". Ponieważ pełnienie takiej roli wpływa niekorzystnie na kształtowanie się osobowości (bierność, pasywność, brak wiary we własne siły itd.), powinieneś starać się modelować zachowanie szóstki i gromady wobec tego zucha tak, by podniosła się jego pozycja w grupie, np. przez powierzanie mu odpowiedzialnych zadań na miarę jego możliwości (szóstkowy, kronikarz, opiekun skarbca itp.). Udzielaj takiemu zuchowi licznych pochwał na forum gromady, staraj się okazywać mu wiele zrozumienia, tak by być dla niego wsparciem.

Dziecko przejawiające zakłócenia emocjonalne na podłożu lękowym może charakteryzować się również nadpobudliwością psychoruchową, nadruchliwością. Typ układu nerwowego charakteryzuje w takich sytuacjach przewaga procesów pobudzania nad hamowaniem. Słabsza, w porównaniu z innymi zuchami, dojrzałość procesów emocjonalno-motywacyjnych, deficyty uwagi i mała samokontrola mogą w znaczącym stopniu wpływać na sposób funkcjonowania zucha na zbiórce, a co za tym idzie często dezorganizować pracę całej gromady. W takich przypadkach musisz pamiętać, by kierować do zucha proste, jasne, jednoznaczne polecenia, udzielać mu dodatkowych wyjaśnień i powtórzeń, aby mieć pewność, że kierowany bodziec do niego dotarł. Należy unikać sytuacji, które mogą powodować ogólne pobudzenie i niepokój. Szczególną uwagę zwracaj na przestrzeganie zasady przemienności elementów i tempa na zbiórce, bowiem zuchy z deficytami uwagi nie są w stanie dłużej utrzymać koncentracji na jednym działaniu. Musisz prowadzić wszelkie działania konsekwentnie, wyznaczać cele krótkoterminowe i kontrolować ich realizację. Pomagawdoprowadzeniu pracy do końca. Wskazany jest systematyczny kontakt z rodzicami takiego zucha, a w razie konfliktów z innymi zuchami, taka interwencja, by móc zrozumieć motywy jego postępowania.

U podstaw zachowań agresywnych może leżeć często poczucie niższej wartości, wynikające z różnych przyczyn. Poprzez uczestnictwo w bójkach we własnej ocenie rośnie pozycja takiego dziecka w grupie. Ponadto jego zachowanie znajduje poklask w oczach starszych zuchów, co jest dodatkowym wzmocnieniem zachowań negatywnych. Niewłaściwe zachowanie jest ponadto metodą na zwrócenie na siebie uwagi otoczenia dorosłych.

Ponieważ zuchy te, niezależnie od swojego zachowania, są dziećmi energicznymi i pomysłowymi należy maksymalnie wykorzystywać i ukierunkowywać ich potencjalne możliwości. Warto również modelować takie sytuacje, w których dziecko będzie mogło czuć się ważne i będzie mogło przeżyć osobisty sukces.



 Generuje GazEla